การจัดการความรู้เพื่อสร้างธรรมาภิบาลที่ดีในการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ

งานวิจัยชิ้นนี้ มุ่งศึกษาความรู้ที่มีบทบาทความสำคัญในการสร้างธรรมาภิบาลที่ดีของการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ด้วยวิธีการประมูลออนไลน์ (E-Auction) โดยนำแนวคิดด้านการจัดการความรู้มาประยุกต์ใช้ว่ามีรายละเอียดความรู้ในด้าน Explicit และ Tacit ใดบ้าง ที่ส่งผลต่อการมีธรรมาภิบาล

สรุปประเด็นจากงานวิจัย

• ผลจากการศึกษา พบว่าผู้ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ด้วยวิธีการประมูลออนไลน์ (E-Auction) จากทุกกระทรวง ระบุถึงองค์ประกอบหลัก 4 ด้านที่มีบทบาทต่อการสร้างธรรมาภิบาลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ได้แก่ กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง บุคลากร/ผู้บริหารของหน่วยงานภาครัฐ ผู้ค้า และนักการเมือง
• ผลจากการศึกษา พบว่าธรรมาภิบาล 10 อันดับแรก ที่ผู้เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ด้วยวิธีการประมูลออนไลน์ (E-Auction) ให้ความสำคัญมากที่สุด คือ ธรรมาภิบาลในการจัดซื้อจัดจ้างที่เริ่มจากกระบวนการกำหนดคุณลักษณะของสินค้าและบริการที่ต้องการจัดซื้อจัดจ้าง โดยธรรมาภิบาลจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อบุคลากรภาครัฐต้องไม่ร่วมมือกับผู้ค้า เพื่อแสวงหาประโยชน์ต่าง ๆ แต่ต้องคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดจากการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ
• ผลจากการศึกษา พบว่านักการเมือง มีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการสร้างธรรมาภิบาลในการจัดซื้อจัดจ้าง โดยต้องไม่มีการแทรกแซงกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง เพื่อได้รับผลประโยชน์จากโครงการ รวมถึงนักการเมืองต้องไม่มีตัวแทนที่มีผลประโยชน์เข้าร่วมประมูลโครงการต่าง ๆ
• ผลจากการใช้ระบบการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ พบว่า ในส่วนของการสร้างธรรมาภิบาล อยู่ในระดับที่ไม่สูงนัก แต่สามารถช่วยให้ภาครัฐได้สินค้าและบริการที่มีคุณภาพ คุ้มค่ากับค่าใช้จ่ายและเงินลงทุน รวมถึงช่วยเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรให้มีการจัดซื้อจัดจ้างที่โปร่งใส ลดการทุจริตได้มากขึ้น แต่การลดความร่วมมือทางการค้า (ฮั้ว) ของผู้เข้าร่วมประมูล และการตรวจสอบ เพื่อลงโทษผู้ที่ทุจริต ยังอยู่ในระดับที่ไม่สูงมากนัก
• ผลการศึกษาจากผู้ที่มีประสบการณ์ในการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐด้วยวิธีการประมูลออนไลน์จากทุกกระทรวงของไทย สะท้อนให้เห็นว่าความรู้ด้าน Tacit ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างเป็นประเด็นสำคัญที่ทำให้เกิดธรรมาภิบาล โดยเฉพาะในเรื่องการกำหนดคุณลักษณะของสินค้าและบริการ ที่ต้องการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ด้วยวิธีการประมูลออนไลน์ (E-Auction) รวมถึงความรู้ด้าน Explicit ที่เกี่ยวข้องกับเอกสารที่เผยแพร่การจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐด้วยวิธีการประมูลออนไลน์ เนื่องจากส่งผลต่อการเปลี่ยนวัฒนธรรมการจัดซื้อจัดจ้างให้มีความโปร่งใส ลดการทุจริตได้มากขึ้น ดังนั้น หากมีการจัดการองค์ประกอบนี้ จะส่งผลต่อการสร้างธรรมาภิบาลด้านการลดความร่วมมือทางการค้าของผู้เข้าร่วมการประมูล และ สามารถตรวจสอบ เพื่อลงโทษผู้ที่ทุจริตได้ เช่น การถ่ายทอดความรู้ด้านระเบียบ กระบวนการ บทลงโทษต่าง ๆ ซึ่งจำเป็นต้องมีการบังคับใช้อย่างเคร่งครัดโดยเฉพาะด้านบทลงโทษผู้ทุจริต