หากพูดถึงการสืบสวนสอบสวนคดีคอร์รัปชัน หลายคนอาจนึกถึงการสอบปากคำ การขอข้อมูลเอกสาร การเรียกเจ้าหน้าที่มาสอบสวนทีละคน หรือการพึ่งพาการร้องเรียนจากภาคประชาชนเป็นหลัก
แต่ในความเป็นจริงแล้ว วิธีการเหล่านี้เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะเข้าถึงความจริงได้ โดยเฉพาะในคดีที่ซับซ้อน มีอิทธิพลเกี่ยวข้อง หรือมีความพยายามปกปิดร่องรอยอย่างเป็นระบบ นั่นจึงเป็นเหตุผลที่งานวิจัยเรื่อง “การนำงานด้านการข่าวและเทคนิคเชิงสืบสวนพิเศษมาปรับใช้กับสำนักงาน ป.ป.ช.” (2552) โดย อนัน เพชรใหม่ และคณะ ได้ทำการศึกษาเทคนิคการสืบสวนสอบสวนการทุจริตทั้งจากในไทยและต่างประเทศ โดยเราได้หยิบยก “งานข่าวกรอง” และ “เทคนิคสืบสวนพิเศษ” จากสหรัฐอเมริกา แคนาดา ฮ่องกง และสิงคโปร์มาเป็นตัวอย่าง แต่ละประเทศมีแนวทางอย่างไรบ้าง มาดูกันสหรัฐอเมริกา: พัฒนาระบบข่าวกรองภายในประเทศ ทำงานเชิงรุกได้อย่างต่อเนื่อง
แคนาดา: พัฒนาหน่วยข่าวกรองที่ทำหน้าที่วิเคราะห์ข้อมูลความมั่นคง
ฮ่องกง: ก่อตั้ง ICAC หน่วยงานอิสระที่มีอำนาจสูงสุดในการปราบปรามการทุจริต
สิงคโปร์: จัดตั้ง CPIB เพื่อควบคุมและสืบสวนคดีคอร์รัปชันอย่างตรงจุด
สิงคโปร์เป็นอีกประเทศหนึ่งที่ยึดหลักการไม่สร้างหน่วยงานใหม่ให้ซ้ำซ้อน แต่เลือกจัดตั้ง CPIB (Corrupt Practices Investigation Bureau) ขึ้นภายใต้สำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อควบคุมและสืบสวนคดีคอร์รัปชันอย่างตรงจุด
CPIB มีประวัติยาวนานตั้งแต่ยุคอาณานิคม และได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในหน่วยงานที่มีประสิทธิภาพสูงที่สุดในภูมิภาค CPIB ใช้เทคนิคพิเศษได้ครบถ้วนตั้งแต่การดักฟัง ล่อซื้อ ตรวจสอบบัญชี จนถึงการใช้ข้อมูลข่าวกรองในการคาดคะเนความเสี่ยง ไม่ใช่แค่รอคดีให้เกิดขึ้น แต่ป้องกันไว้ตั้งแต่ต้นทางด้วยการวางระบบตรวจสอบอย่างแน่นหนา และการทำงานร่วมกับภาคส่วนอื่นในลักษณะบูรณาการ
สรุปแนวทางสืบสวนคดีคอร์รัปชันจากต่างประเทศ
กรณีศึกษาจากทั้งสี่ประเทศไม่ได้ชี้ชัดว่าต้องมีโครงสร้างแบบใดถึงจะปราบคอร์รัปชันได้สำเร็จ เพราะแต่ละประเทศต่างมีแนวทางของตัวเอง
- สหรัฐฯ เน้นเทคโนโลยีขั้นสูงควบคู่กับกฎหมายที่เปิดทางให้เจ้าหน้าที่ทำงานเชิงลึกได้จริง
- แคนาดาจัดวางบทบาทหน่วยข่าวกรองและสอบสวนให้ทำงานควบคู่กันอย่างมีประสิทธิภาพ
- ฮ่องกงเลือกจัดตั้งองค์กรอิสระที่มีอำนาจเต็มในการจัดการปัญหา
- สิงคโปร์ปลูกฝังวินัยในระบบราชการ และใช้กลไกสอบสวนที่เข้มข้นและตรวจสอบได้
แต่ไม่ว่ารูปแบบจะต่างกันแค่ไหน สิ่งที่เหมือนกันคือ พวกเขามี “ระบบ” ที่ไม่ปล่อยให้ผู้กระทำผิดลอยนวลไม่ว่าอยู่ในตำแหน่งใดของรัฐ ขณะที่ประเทศไทย แม้จะมีหน่วยงานต่อต้านคอร์รัปชันอยู่แล้ว แต่หากยังไม่เปิดทางให้ใช้เทคนิคพิเศษอย่างเป็นระบบ ก็อาจต้องยอมรับว่าการแก้ปัญหาคอร์รัปชันของเรายังไปไม่ถึงรากเท่าที่ควรจะเป็น
กรณีศึกษาทั้ง 4 ประเทศเป็นเพียงหนึ่งในประเด็นที่เราได้หยิบยกมาเล่าเท่านั้น ในงานวิจัยเรื่อง “การนำงานด้านการข่าวและเทคนิคเชิงสืบสวนพิเศษมาปรับใช้กับสำนักงาน ป.ป.ช.” (2552) โดย อนัน เพชรใหม่ และคณะ ยังมีประเด็นอื่น ๆ ที่น่าสนใจ เช่น ข้อเสนอให้ปรับแก้กฎหมายเพื่อเปิดทางให้ ป.ป.ช. ใช้เทคนิคสืบสวนสอบสวนพิเศษได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย การจัดตั้งหน่วยข่าวกรองภายในเพื่อรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องลึก ผู้ที่สนใจสามารถอ่านสรุปงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ลิงก์ด้านล่าง
คอลัมน์ “KRAC คัดสรร เล่างานวิจัยไทย” เป็นบทความเล่างานวิจัยไทยด้านการต่อต้านคอร์รัปชัน ที่หยิบยกหนึ่งในประเด็นของงานวิจัยในมุมมองของผู้ปฏิบัติการ เพื่อปูพื้นฐานความรู้และความเข้าใจเรื่องการคอร์รัปชัน และการต่อต้านคอร์รัปชันในมิติต่าง ๆ ภายใต้บริบทของประเทศไทย
อนันต์ เพชรใหม่, พล ศรัทโธ, สุทธิ บุญมี, ธนเกียรติ วัฒนศิลป์ และเศรษฐรัช ธรเสนา. (25ุ63). การนำ “งานด้านการข่าว”และ“เทคนิคการสืบสวนสอบสวนพิเศษ” มาปรับใช้กับสานักงาน ป.ป.ช.. สำนักงาน คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ.
ศูนย์ความรู้เพื่อความร่วมมือในการต่อต้านคอร์รัปชัน และส่งเสริมธรรมาภิบาลในระดับภูมิภาค
หัวข้อ
เปลี่ยน Trainees เป็น Rookies ตัวท็อปของวงการ : ชวนอ่าน Anti-Corruption 101 เพื่อปูพื้นฐานการต่อต้านคอร์รัปชัน
ชวนอ่าน Anti-Corruption 101 ที่จะช่วยปูพื้นฐานความรู้ในเรื่องการคอร์รัปชัน ผ่านแนวคิดทางวิชาการ และเรียนรู้แนวทางการต่อต้านคอร์รัปชันที่มีเนื้อหาเข้าใจง่ายสำหรับทุกคน
มาแล้ว !! โอกาสพัฒนาความรู้สู่การต่อต้านคอร์รัปชันอย่างมีประสิทธิภาพ
KRAC ชวนทุกคนมาเรียน “หลักสูตรการส่งเสริมธรรมาภิบาลและการต่อต้านคอร์รัปชันร่วมสมัย” ที่จะพาผู้เรียนมาทำความเข้าใจกับการต่อต้านคอร์รัปชันที่มีเนื้อหาประยุกต์ไปกับหลายศาสตร์หลากมุมมองและมีตัวอย่างกรณีศึกษาให้เรียนรู้ สอดแทรกไปกับองค์ความรู้ใหม่ ๆ ที่สอดคล้องกับองค์กรที่ทำงานด้านการต่อต้านคอร์รัปชันในปัจจุบัน
คัดสรรงานวิจัยไทยต่อต้านคอร์รัปชัน ที่คุณอาจไม่รู้ (จัก) มาก่อน : ชวนอ่านสรุปงานวิจัยไทย 24 ชิ้น เพื่อทำความเข้าใจการต่อต้านคอร์รัปชัน
ชวนอ่านสรุปงานวิจัยไทยที่ KRAC คัดสรรมาให้คุณ เพื่อจะทำให้คุณเข้าใจปัญหา และวิธีการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันภายใต้บริบทของประเทศไทย
