KRAC Course | หลักสูตรกฎหมายและมาตรการว่าด้วยการต่อต้านคอร์รัปชันและส่งเสริมธรรมาภิบาลเชิงปฏิบัติการ

หลักสูตรนี้จะช่วยพัฒนาความรู้และแนวทางปฏิบัติด้านการป้องกันการคอร์รัปชันและส่งเสริมธรรมาภิบาลในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายและมาตรการต่าง ๆ ทั้งจากประเทศไทย เเละบริบทสากล เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำองค์ความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้กับบริบทของหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และสังคมได้อย่างมีประสิทธิผล

บทที่ 1  แนะนำหลักสูตร 

• บทเรียนครอบคลุมตั้งเเต่กฎหมายและมาตรการต่อต้านคอร์รัปชันของไทย บทบาทของภาครัฐในการป้องกัน ตรวจสอบ และดำเนินคดีทุจริต การพัฒนาหลักนิติธรรม (Rule of Law) ตลอดจนการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ความเสี่ยงคอร์รัปชัน เช่น CRAT และการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พร้อมเปิดมุมมองสู่มาตรการต่อต้านคอร์รัปชันระดับสากล เช่น OECD และแนวทางผสานเทคโนโลยี ความโปร่งใส และการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อยกระดับประสิทธิภาพในการป้องกันและตรวจสอบการคอร์รัปชันในสังคมไทย

บทที่ 2  เรียนรู้กฎหมายต่อต้านคอร์รัปชันไทยตามรัฐธรรมนูญ และอำนาจหน้าที่ของ ป.ป.ช.

• ชวนผู้เรียนเจาะลึก “กลไกส่งเสริมในการป้องกัน ปราบปราม และการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน” เพื่อผู้เรียนเข้าใจกลไกส่งเสริมในการป้องกัน ปราบปราม และตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน ที่เป็นหัวใจของการต่อต้านคอร์รัปชันในประเทศไทย ตั้งแต่โครงสร้างและอำนาจของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ไปจนถึงระบบการตรวจสอบผลประโยชน์ทับซ้อน การเปิดเผยบัญชีทรัพย์สิน และช่องทางการแจ้งเบาะแสการทุจริต บทเรียนนี้จึงไม่เพียงให้ความรู้ด้านกฎหมาย แต่ยังช่วยให้เห็นภาพว่าการป้องกันคอร์รัปชันเริ่มได้ตั้งแต่ระบบ และคนทำงาน ที่ร่วมกันสร้างความโปร่งใสให้เกิดขึ้นจริง
• วิทยากร: นางสาวจิราพร บุรินทรวานิช ผู้อำนวยการสำนักกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (สำนักงาน ป.ป.ช.)

บทที่ 3  แนวทางการประยุกต์ใช้กฎหมายและมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการต่อต้านคอร์รัปชันในภาครัฐ

• ผู้เรียนจะได้เข้าใจอำนาจและหน้าที่ของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 ทั้งด้านการปราบปรามการทุจริต การป้องกันความเสี่ยงในหน่วยงานรัฐ การตรวจสอบทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่รัฐ รวมถึงกรณีศึกษาจริงของการดำเนินคดีทุจริตในประเทศไทย
• วิทยากร: นายศรชัย ชูวิเชียร รองเลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (สำนักงาน ป.ป.ช.)

บทที่ 4 การพัฒนาหลักนิติธรรม (Rule of Law) เพื่อการต่อต้านคอร์รัปชัน

• ผู้เรียนจะได้เข้าใจแนวคิดของ Rule of Law ตั้งแต่ระดับพื้นฐานไปจนถึงการประยุกต์ใช้ในระบบยุติธรรม โดยเรียนรู้ผ่าน “ดัชนี Rule of Law Index” จาก World Justice Project ที่วัดคุณภาพของระบบนิติธรรมใน 8 ด้าน เช่น การจำกัดอำนาจรัฐ ความโปร่งใส การบังคับใช้กฎหมาย และสิทธิมนุษยชน พร้อมทั้งแนวทางพัฒนา “หลักนิติธรรมในบริบทไทย” ให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น ผ่านการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ การมีส่วนร่วมของประชาชน และการออกแบบนโยบายบนพื้นฐานประชาธิปไตยที่ยึดหลักธรรมาภิบาล เพื่อให้ “กฎหมาย” กลายเป็นเครื่องมือของความยุติธรรม ไม่ใช่ของอำนาจ
• วิทยากร: ดร.พิเศษ สอาดเย็น ผู้อำนวยการสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน)

บทที่ 5 การประเมินและบำบัดความเสี่ยงคอร์รัปชัน (CRAT) ในกระบวนการจัดทำร่างกฎหมายและประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย

• ผู้เรียนจะได้เรียนรู้แนวคิดและขั้นตอนของ Regulatory Impact Assessment (RIA) และเครื่องมือ Corruption Risk Assessment and Treatment (CRAT) ที่ช่วย “ทดสอบแรงกระแทกของกฎหมาย” (Stress-test) เพื่อค้นหาช่องโหว่และความเสี่ยงต่อการทุจริตก่อนนำกฎหมายไปใช้จริง พร้อมกรอบการวิเคราะห์ 9 ขั้นตอน ตั้งแต่การระบุจุดอ่อน การเข้าใจแรงจูงใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง การประเมินระดับความเสี่ยง ไปจนถึงการพัฒนามาตรการตอบโต้ที่เหมาะสม บทเรียนนี้ชี้ให้เห็นว่า การต่อต้านคอร์รัปชันไม่ควรรอให้เกิดปัญหาแล้วค่อยแก้ แต่ต้องประเมินและป้องกันตั้งแต่ต้นทางของกฎหมาย
• วิทยากร: ผศ. ดร.พีรพัฒ โชคสุวัฒนสกุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

บทที่ 6 การพัฒนากลไกและมาตรการด้านการต่อต้านคอร์รัปชันในบริบทสากล

• ผู้เรียนจะได้สำรวจมาตรการต่อต้านคอร์รัปชันของนานาชาติที่จัดทำโดย OECD ครอบคลุมประเด็นสำคัญ 8 ด้าน เช่น การบริหารความเสี่ยงคอร์รัปชัน การตรวจสอบการเงินทางการเมือง ความโปร่งใสของข้อมูลสาธารณะ และการใช้เทคโนโลยีอย่างปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบ พร้อมทั้งศึกษาทิศทางและแนวโน้มของการพัฒนากลไกต่อต้านคอร์รัปชันในต่างประเทศ และเชื่อมโยงสู่กรณีศึกษาของไทย เช่น เครื่องมือ ACT Ai, โครงการ ผ่างบเมือง, และแพลตฟอร์ม “ต้องแฉ” ที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังการใช้งบประมาณภาครัฐได้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างระบบนิเวศต้านคอร์รัปชันที่ยั่งยืนและเข้มแข็งทั้งในประเทศและระดับภูมิภาค
• วิทยากร: รศ. ดร.ต่อภัสสร์ ยมนาค ผู้อำนวยการศูนย์ความรู้เพื่อความร่วมมือในการต่อต้านคอร์รัปชันและส่งเสริมธรรมาภิบาลในระดับภูมิภาค (KRAC) คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย