การค้นหาความจริงคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ศึกษาบทบาทของเจ้าพนักงานคดีตามพรบ.วิธีพิจารณาคดีทุจริต และประพฤติมิชอบ พ.ศ. 2559

การส่งเสริมให้เจ้าพนักงานคดีได้แสดงบทบาทและอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายกำหนดมากขึ้น ควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพของเจ้าพนักงานคดี จะช่วยให้ศาลสามารถดำเนินการพิจารณาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

พ.ร.บ. วิธีพิจารณาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ พ.ศ. 2559 ได้กำหนดให้ “เจ้าพนักงานคดี” มีหน้าที่ช่วยเหลือศาลในการค้นหาความจริงของคดีที่อยู่ระหว่างการพิจารณา ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องใหม่ที่เกิดขึ้นในระบบการดำเนินคดีอาญา จึงมีความจำเป็นที่ต้องดำเนินการศึกษาบทบาทของเจ้าพนักงานคดี เพื่อให้สามารถเข้าใจบทบาทและสถานการณ์ที่เกิดได้อย่างชัดเจนมากขึ้น

โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพด้วยทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับระบบการดำเนินคดีอาญา ระบบการค้นหาความจริงในคดีอาญา ปัญหาและอุปสรรคในการพิจารณาคดีทุจริต และบทบาทของเจ้าพนักงานคดีในการดําเนินคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ

ผลการศึกษา พบว่า เจ้าพนักงานคดี ตาม พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ พ.ศ. 2559 มีอำนาจหน้าที่ในการดำเนินงานทั้งด้านธุรการตามการมอบหมายของศาลและตามกฎหมายกำหนด เช่น การจัดทำรายงานคดีและบันทึกคำพยาน ขณะที่การดำเนินงานคดีจะอยู่ภายใต้การมอบหมายของศาลและได้รับการกำกับดูแลการดำเนินการโดยผู้พิพากษา ซึ่งในทางปฏิบัติเจ้าพนักงานคดีจะระมัดระวังในการใช้อำนาจหน้าที่ด้านงานคดีเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นอำนาจที่อาจกระทบกับสิทธิเสรีภาพของประชาชน รวมถึงความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานในชั้นพิจารณาคดีของศาลด้วย

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาถึงคุณสมบัติของเจ้าพนักงานคดีตามที่เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมกำหนดซึ่งมีคุณสมบัติเทียบเท่ากับผู้ช่วยผู้พิพากษาแล้ว จะเห็นว่าเจ้าพนักงานคดีเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถทางด้านกฎหมายเป็นอย่างดี จึงควรส่งเสริมให้เจ้าพนักงานคดีแสดงบทบาทและใช้อำนาจหน้าที่ตามที่กฎหมายให้อำนาจมากขึ้น และฝึกอบรมเทคนิคการรวบรวมพยานหลักฐานและพัฒนาศักยภาพของเจ้าพนักงานคดีเพื่อให้สามารถช่วยเหลือศาลในการดำเนินคดีได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น