กระบวนการปฏิบัติที่ดีในการตรวจสอบและต่อต้านการทุจริตขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ระหว่างเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์กับเทศบาลเมืองบัวขาว

การศึกษากระบวนการปฏิบัติที่ดีในการต่อต้านการทุจริตขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พบว่า การมีอาสาสมัครร่วมตรวจสอบฯ ที่ได้รับการอบรมความรู้ด้านระเบียบกฎหมายในการบริหารงานของท้องถิ่น จะช่วยแก้ไขปัญหาการขาดการมีส่วนร่วมเพราะความ “ไม่รู้” “ไม่กล้า” และ “ไม่สนใจ” ได้

เทศบาลเมืองบัวขาว ได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะจากเทศบาลตำบลบัวขาวเป็นเทศบาลเมืองบัวขาว ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2555 ซึ่งยังไม่มีการจัดตั้งอาสาสมัครร่วมติดตามตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างดังเช่นเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการปฏิบัติที่ดีในการตรวจสอบและต่อต้านการทุจริตขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระหว่างทั้ง 2 พื้นที่

โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ ด้วยทบทวนวรรณกรรมและเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม มีกลุ่มเป้าหมายคือ ผู้อำนวยการหรือตัวแทนสำนักงาน ป.ป.ช. ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 1 คน อาสาสมัครร่วมตรวจสอบการบริหารงาน (อสต.) ในเขตเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ จำนวน 73 คน และประธานชุมชน ผู้นำชุมชน/ประชาชน ในเขตเทศบาลเมืองบัวขาว จำนวนเขตละ 20 คน รวม 60 คน

ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการปฏิบัติที่ดีในกระบวนการตรวจสอบและต่อต้านการทุจริตของเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์และบัวขาวมีทั้งความเหมือนและความต่าง โดยทั้งสองเทศบาลมีผู้นำชุมชนและประชาชนที่มีความกระตือรือร้นในการเข้าไปมีส่วนร่วมในการตรวจสอบและต่อต้านการทุจริตขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมถึงในส่วนของเทศบาลก็เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารงานของเทศบาล

ขณะที่ความแตกต่างเกิดจากการที่เทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ มีอาสาสมัครร่วมตรวจสอบการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งเป็นประชาชนที่ได้รับการฝึกอบรมและการให้ความรู้เกี่ยวกับระเบียบกฎหมายในการบริหารงานของท้องถิ่น การดำเนินการดังกล่าวได้ช่วยแก้ไขปัญหาที่สำคัญของการมีส่วนร่วมในการตรวจสอบและต่อต้านทุจริตคือ การขาด “ไม่รู้” “ไม่กล้า” และ “ไม่สนใจ” จึงเป็นแนวทางที่ดีที่ควรขยายผลไปสู่พื้นที่อื่นต่อไป