ศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนากลไกป้องกันปัญหาคอร์รัปชัน ผ่านกติกาชุมชน รวมถึงพัฒนากลไกหนุนเสริมในการขับเคลื่อน เพื่อให้ชุมชนใช้เป็นแนวปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ
การศึกษานี้ ให้ความสําคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการติดตั้งระบบและกลไกในการป้องกันและแก้ไขปัญหาคอร์รัปชัน โดยผ่านกติกาชุมชนที่สมาชิกชุมชนร่วมกันกําหนด
รวมถึงการพัฒนากลไกหนุนเสริมในการขับเคลื่อนการป้องกันและแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันในชุมชน และได้จัดทําเป็นคู่มือชุมชนต้านคอร์รัปชันภายใต้หลักธรรมาภิบาล เพื่อให้ชุมชนใช้เป็นแนวปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง ฝังรากลึกจนกลายเป็นวิถีวัฒนธรรมชุมชน
สรุปประเด็นสำคัญจากงานวิจัย
- ผลจากการศึกษา พบว่าการติดตั้งระบบและกลไกในการป้องกันและแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ผ่านกติกาชุมชนที่ได้ร่วมกันกําหนด เพื่อการทํางานของคณะกรรมการชุมชน ประกอบด้วย 7 ประเด็นสำคัญได้แก่
- การประชุมและองค์ประชุมของคณะกรรมการชุมชน
- การเงินและแบบฟอร์มทางการเงินของชุมชน
- การรับสิ่งของบริจาคของคณะกรรมการชุมชน
- การเปิดโอกาสให้สมาชิกชุมชน โดยเฉพาะเยาวชนคนรุ่นใหม่ มีส่วนร่วมในกิจกรรมของชุมชน
- การสื่อสารและการเปิดเผยข้อมูลแก่สมาชิกชุมชน
- กระบวนการหนุนเสริมเพื่อการต้านคอร์รัปชันในชุมชน
- กระบวนการทํางานเพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายภายนอก
- ผลจากการศึกษา พบว่าจากการทดลองปฏิบัติการติดตั้งระบบและกลไกในการป้องกันและแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ผ่านกติกาชุมชนที่ได้ร่วมกันกําหนด เพื่อการทํางานของคณะกรรมการชุมชนในช่วงระยะที่ดําเนินการ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทัศนคติและพฤติกรรมของทั้งสองชุมชน โดยชุมชนเห็นถึงความสําคัญของการตรวจสอบการทํางานของคณะกรรมการชุมชนมากขึ้น และเกิดความตื่นตัวต่อการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการของคณะกรรมการชุมชน ทั้งการร้องเรียน และส่งข้อเสนอแนะผ่านช่องทางที่หลากหลายที่คณะกรรมการชุมชนได้จัดทําขึ้นตามกติกาชุมชน
สรุปข้อเสนอเเนะจากงานวิจัย
- เพื่อให้ระบบและกลไกดังกล่าวสามารถขับเคลื่อนผ่านกติกาชุมชนอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นแนวปฏิบัติในวิถีวัฒนธรรมชุมชน คณะผู้วิจัยจึงมีข้อเสนอแนะในการดำเนินการ แบ่งออกเป็น 2 ระดับ ดังนี้
- ระดับชุมชน คณะกรรมการชุมชนต้องยึดกติกาชุมชนที่ได้ร่วมกันกําหนดขึ้นตามหลักธรรมาภิบาล และใช้เป็นวิธีปฏิบัติงานของชุมชนที่ต้องปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง โดยเฉพาะคณะกรรมการชุดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้จ่ายเงินจํานวนมาก
- ระดับนโยบาย สำนักงานเขตบางเขน สํานักงานเขตหลักสี่ กทม. และสํานักงาน ป.ป.ช. ต้องสนับสนุนและเร่งผลักดันทั้ง 2 ชุมชนที่เป็นพื้นที่ศึกษาวิจัยให้เกิดการตื่นตัวและปฏิบัติตามกติกาชุมชนอย่างต่อเนื่องในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการทุจริตคอร์รัปชัน และควรนํารูปแบบที่ได้จากการปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมจากทั้ง 2 ชุมชนไปใช้ในการขับเคลื่อนเพื่อเป็นต้นเเบบให้เกิดผลสําเร็จต่อไป
อมรรัตน์ กุลสุจริต, เพ็ญประภา ภัทรานุกรม, สุจิตรา สามัคคีธรรม, ปรีชา ปิยจันทร์ และหฤทัย กมลศิริสกุล. (2563). กระบวนการติดตั้งระบบและกลไกในการป้องกันและแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนบางบัว เขตบางเขน และชุมชนหลังแฟลตร่วมพัฒนา เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
- อมรรัตน์ กุลสุจริต
- เพ็ญประภา ภัทรานุกรม
- สุจิตรา สามัคคีธรรม
- ปรีชา ปิยจันทร์
- หฤทัย กมลศิริสกุล
โครงการสำรวจการรับรู้และความเข้าใจด้านการขัดกันแห่งผลประโยชน์ของเจ้าหน้าที่รัฐในองค์การบริหารส่วนจังหวัดของประเทศไทย
ศึกษาและสํารวจข้อมูลระดับการรับรู้ของเจ้าหนาที่รัฐในองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่มีต่อความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับความขัดแย้งแห่งผลประโยชน์ เพื่อลดพฤติกรรมความขัดแย้งแห่งผลประโยชน์ในอนาคต
แนวทางการเสริมสร้างธรรมาภิบาลท้องถิ่นและการเฝ้าระวังติดตามการคอร์รัปชันโดยชุมชนมีส่วนร่วม กรณีศึกษา: พื้นที่อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน
เพื่อศึกษาบริบทของชุมชน ทุนทางสังคม และสถานการณ์ธรรมาภิบาลและการคอร์รัปชันในระดับพื้นที่ รวมถึงระบบและกลไกทางสังคมต่อการจัดการ และป้องกันปัญหาโดยชุมชนมีส่วนร่วม
แนวทางการพัฒนาระบบและกลไกเพื่อพัฒนาชุมชนให้เป็นสังคมที่ปลอดคอร์รัปชันโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษา ชุมชนในเขตบางเขน เขตสายไหม เขตดอนเมือง และเขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร
ศึกษาสภาพปัญหาและปัจจัยที่ก่อให้เกิดการทุจริตคอร์รัปชัน ตลอดจนรูปแบบและช่องทางการแก้ไขปัญหาในการดำเนินกิจกรรมในชุมชน โดยมีชุมชนเป็นหัวใจในการขับเคลื่อน
