คนรับ-คนจ่ายสินบนต้องโดนโทษอะไรบ้าง ?
การคอร์รัปชันในภาคเอกชนเป็นหนึ่งในปัญหาที่สร้างความเสียหายให้กับประเทศไม่แพ้การคอร์รัปชันในภาครัฐ เพราะทำให้เกิดการชะลอการเติบโตทางเศรษฐกิจ สร้างภาพลักษณ์ความไม่โปร่งใสให้กับประเทศ ทำให้ภาครัฐขาดรายได้ และการ “ติดสินบน” เป็นหนึ่งในปัญหาคอร์รัปชันในภาคเอกชนที่สร้างความเสียหายรุนแรงเป็นอันดับต้น ๆ อีกทั้งยังเชื่อมโยงกับการคอร์รัปชันในภาครัฐ ประเทศจีนซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันจึงได้มีการปรับปรุงกฎหมายเพื่อป้องกันปัญหาการติดสินบน เนื่องจากรัฐบาลจีนมีนโยบายต้องการให้การป้องกันการติดสินบนในภาคเอกชนมีความเข้มงวดมากขึ้น
เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม ปี 2566 คณะกรรมการสภาประชาชนแห่งชาติจีน (National People’s Congress: NPC) จึงได้มีการออกมาประกาศแก้ไขกฎหมายอาญาของประเทศเกี่ยวกับการเพิ่มความรุนแรงในบทลงโทษและเพิ่มความครอบคลุมของกฎหมายในการป้องกันติดสินบนในภาคเอกชน โดยผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม ปี 2567 ที่ผ่านมา
ตัวอย่างการแก้ไขกฎหมายที่มีการ “เพิ่มโทษที่ครอบคลุมไปถึงภาคเอกชน” เช่น มาตรา 165 ที่ระบุว่าห้ามพนักงานรัฐวิสาหกิจระดับสูงทำธุรกิจส่วนตัวที่คล้ายกับกิจการที่พวกเขาทำงานอยู่หรือหาผลประโยชน์จากการใช้ตำแหน่งหน้าที่ หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุก 3 ถึง 7 ปี และปรับเงิน “ซึ่งโทษนี้จะรวมไปถึงพนักงานระดับสูงของเอกชนด้วย”
กฎหมายยังมีการ “ปรับเพิ่มบทลงโทษผู้ที่เรียกสินบน” เช่น มาตรา 387 หากพบว่าหน่วยงานหรือองค์กรใดมีการเรียกสินบน จากเดิมหน่วยงานหรือองค์กรนั้นจะต้องถูกปรับและผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงจะมีโทษจำคุกสูงสุด 5 ปี แต่ปัจจุบันมีการเพิ่มโทษโดยปรับเป็น หน่วยงานหรือองค์กรจะต้องถูกปรับเงิน และหัวหน้าหน่วยงานหรือองค์กรรวมถึงผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหมดจะมีโทษจำคุกสูงสุด 10 ปี
นอกจากนี้ยังมีการ “ปรับเพิ่มบทลงโทษสำหรับผู้ที่ติดสินบน” เช่น มาตรา 390 ที่ระบุว่าบุคคลใดก็ตามที่ติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐ จากเดิมมีโทษจำคุกสูงสุด 5 ปี แต่ไม่มีการปรับเงิน ปรับเป็น มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี แต่จะมีการปรับเงินเพิ่ม แต่หากเป็นทำผิดที่ร้ายแรงจะมีโทษจำคุกสูงสุด 10 ปี หรือประหารชีวิต และต้องชดใช้ค่าเสียหายทั้งหมดของการคอร์รัปชันที่เกิดขึ้น
กฎหมายยัง “ปรับเพิ่มบทลงโทษครอบคลุมไปถึงบริษัท” เช่น มาตรา 393 บริษัทที่ติดสินบนหน่วยงานรัฐ ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องจากเดิมจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับเป็น ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี แต่หากเป็นกรณีที่รุนแรงจะจำคุกไม่เกิน 10 ปี
การปรับกฎหมายใหม่ของประเทศจีน แสดงให้เห็นถึงความพยายามให้กฎหมายมีบทลงโทษที่ครอบคลุมและมีความรุนแรงมากขึ้นเพื่อลดปัญหาการติดสินบนภาคเอกชน หากการปรับกฎหมายของจีนครั้งนี้สามารถลดการติดสินบนได้ ในอนาคตนี่อาจจะเป็นแนวทางสำคัญที่เราสามารถถอดบทเรียนและนำมาเป็นตัวอย่างได้ แต่ตอนนี้กฎหมายเพิ่งมีการปรับใช้และเรายังคงต้องติดตามสถานการณ์ต่อไป
- ศูนย์ความรู้เพื่อความร่วมมือในการต่อต้านคอร์รัปชัน และส่งเสริมธรรมาภิบาลในระดับภูมิภาค
หัวข้อ
KRAC คัดสรร เล่างานวิจัยไทย | เจ้าหน้าที่รัฐเข้าใจ “ผลประโยชน์ทับซ้อน” ต่ำกว่าครึ่ง ทั้งที่เป็นจุดเริ่มต้นของคอร์รัปชัน
งานวิจัยปี 2561 พบว่าเจ้าหน้าที่ อบจ. ส่วนใหญ่ยังไม่เข้าใจหลัก Conflict of Interest อย่างแท้จริง โดยเฉพาะกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง สะท้อนถึงช่องโหว่สำคัญในระบบราชการที่ต้องเร่งสร้างความรู้และความโปร่งใสอย่างเร่งด่วน
KRAC คัดสรร เล่างานวิจัยไทย | รถบรรทุกน้ำหนักเกินพิกัด ต้นเหตุการเสียงบประมาณรัฐหลักพันล้าน
“รถบรรทุกน้ำหนักเกินพิกัด” เป็นปัญหาที่สร้างความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานของประเทศอย่างรุนแรง ซึ่งการปล่อยให้มีการบรรทุกน้ำหนักเกินพิกัดส่วนหนึ่งเกิดจากการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐที่รับสินบนและปล่อยปละละเลยรถบรรทุกเหล่านี้
KRAC คัดสรร เล่างานวิจัยไทย | ปิดช่องโหว่ดุลพินิจ ปิดช่องทางทุจริตในไทย
“ดุลพินิจ” อำนาจรัฐ หรือช่องว่างที่ทำให้เกิดการทุจริต ? KRAC ชวนถอดบทเรียนการแก้ปัญหาโกงจากการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐจากกงานวิจัยเรื่อง การแสวงหาผลประโยชน์ จากการอนุญาตโดยใช้อำนาจรัฐ (2560)
