การศึกษารูปแบบการทุจริต กรณีการจัดซื้อจ้างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

การทุจริตเกิดขึ้นในทุกขั้นตอนของกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง โดยเฉพาะในโครงการที่มีรูปแบบการจัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจง เนื่องจากเป็นรูปแบบที่ผู้มีอำนาจสามารถอนุมัติโครงการได้โดยตรง

จากการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (สำนักงาน ป.ป.ท.) พบว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีการทุจริตเกิดขึ้นเป็นจำนวนมากและหลากหลายรูปแบบ การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการทุจริต กรณีการจัดซื้อจัดจ้างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย

โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ ด้วยการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม พื้นที่ศึกษาคือ องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ในเขตพื้นที่สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ ภาค 3

ผลการศึกษา พบว่า การทุจริตเกิดขึ้นในทุกขั้นตอนของกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ตั้งแต่การตั้งงบประมาณ ทั้งงบประมาณปกติที่ได้รับการจัดสรรทุกปีและงบประมาณเงินสะสม โดยการทุจริตในขั้นของการตั้งงบประมาณจะเกี่ยวข้องกับอำนาจในการอนุมัติและวิธีการจัดหา การกำหนดความต้องการหรือสเปกสินค้า เพื่อเอื้อประโยชน์ให้เอกชนรายใดรายหนึ่งให้ได้รับการคัดเลือก

ขณะที่การทุจริตในขั้นการจัดซื้อจัดจ้างพัสดุก็จะมีการเสนอราคาโดยมีการสมยอมหรือที่เรียกว่าการฮั้วประมูล ซึ่งการทุจริตส่วนใหญ่จะอยู่ในวิธีการจัดซื้อแบบเฉพาะเจาะจง และการขออนุมัติจ่ายเงิน โดยในการกำหนดงบประมาณมีการแบ่งซอยวงเงิน เพื่อให้โครงการจัดซื้อจัดจ้างนั้นสามารถอนุมัติได้โดยผู้มีอำนาจ