ภาวะผู้นำตามหลักสัตตบุรุษ (สัปปุริสธรรม)

การบริหารปกครองทุกระบอบถ้าหากว่าได้ผู้นำผู้ปกครองที่ขาดคุณธรรมแล้วไม่ว่าระบบการบริหารการปกครองนั้นจะดีเพียงไรก็ตาม ก็จะกลายเป็นการบริหารปกครองแบบนำความเดือดร้อนมาสู่ประชาชน และก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประเทศชาติ เพราะจะใช้อำนาจหน้าที่ไปในทางที่ทุจริต แสวงหาผลประโยชน์ให้แก่ตัวเองและพวกพ้อง จนเกิดการทุจริตคดโกง

บทความนี้ศึกษาโดยการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องในประเด็นนิยามของภาวะความเป็นผู้นำ คำอธิบายในพระพุทธศาสนาที่พูดถึงภาวะผู้นำ พร้อมทั้งศึกษาหลักธรรมเพื่อหาแนวทางในการปฎิบัติตนของผู้นำให้มีคุณธรรม เพื่อป้องกันการทุจริตในประเด็นต่าง ๆ 

จากการศึกษา พบว่า หลักธรรมสัปปุริสธรรม 7 มีการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ที่เหมาะสมกับภาวะความเป็นผู้นำตามพุทธโอวาทเรื่องธรรมของคนดี 7 ประการ ได้แก่ ธัมมัญญุตา (รู้หลักและรู้จักเหตุ) อัตถัญญุตา (รู้ความหมายและรู้จักผล) อัตตัญญุตา (รู้จักตน) มัตตัญญุตา (รู้จักประมาณ) กาลัญญุตา (รู้จักกาล) ปริสัญญุตา (รู้จักชุมชุน) ปุคลัญญุตา (รู้จักบุคคล) ส่วนหลักธรรมที่เหมาะแก่การพัฒนาองค์กรให้มีประสิทธิภาพสูง คือ หลักปาปณิกธรรม 3 ซึ่งสามารถนำหลักทั้งสามข้อมาใช้กับผู้นำได้ ดังนี้ จักขุมา คือ ปัญญามองการณ์ไกล วิธุโร คือ จัดการธุระได้มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน นิสสัยสัมปันโน คือ พึ่งพาคนอื่นเพราะมีมนุษยสัมพันธ์ดี